Deepfake therapy

Verder leven na een overlijden: in mijn brein hoor jij te zijn

Hoe gaat ons brein om met een verlies? Er zijn bij een verlies niet alleen psychologische uitdagingen en fysieke uitdagingen, nu blijkt uit onderzoek dat het brein ook de nodige uitdagingen heeft. Het brein moet opnieuw ‘leren’. Het gaat nieuwe verbindingen aanleggen, een verbinding van ‘jij hoort naast mij in bed te liggen – naar ‘jij bent nu dood en de plek in mijn bed is leeg’. Dit is heel kort door de bocht. Ik heb hier een ander blog over geschreven, dat kun je hier lezen.

Al met al willen we contact (ervaren) en een van de ergste dingen als iemand sterft, is dat je nooit meer contact kan hebben. Het woord ‘nooit’ krijgt ook opeens een hele andere betekenis. Juist als je iets niet kan, dan wordt het verlangen des te groter. Ik vergelijk het wel eens met dat als je op dieet ben en de koektrommel staat in de kast, dan wil je maar één ding: een koekje! Als het dieet voorbij is kun je misschien zes keer langs die trommel lopen zonder erover na te denken. Alles wat we niet (meer) kunnen krijgen wordt belangrijk.

Terwijl het brein zich probeert aan te passen aan dat wat er niet meer is, proberen mensen allerlei vormen van contact te leggen en er constant mee te worden geconfronteerd dat écht contact krijgen niet meer mogelijk is. Deepfake Therapy is een experiment wat voor veel mensen net dit gat opvult.

Wat is Deepfake Therapy

Aan de basis van nieuwe technologie
In oktober 2020 hebben we de documentaire Deepfake Therapy opgenomen. Roshan Nejal studeerde af als regisseur aan de filmacademie en kwam bij mij met deze vorm van contact maken met een overleden dierbare. Je kunt de documentaire nog steeds hier terugkijken. Dit werd het begin voor mij van het gebruik van Deepfake in therapie sessies. Ik merkte al snel dat voor diegenen die dat willen, Deepfake Therapy veel kan toevoegen aan het rouwproces. In januari 2024 werd ik opnieuw benaderd om mee te werken aan het wetenschappelijk TV programma Focus van NTR over Deepfake Therapy. Omdat de technologie nog in de kinderschoenen staat en er vaak ook niet genoeg videomateriaal van de overledene is, werkten we in de documentaire met een medium die de stem vertolkte van de overledene. Het gaf prachtige inzichten en mooie, emotionele, momenten. De documentaire is uitgezonden op donderdag 28 maart 2024 met als bijzondere titel “Het Nieuwe Rouwen”. Je kunt hem ook nog hier terugkijken.

Hoe werkt Deepfake Therapy
Met deepfake therapy maak je contact met je overleden dierbare. Dat doe je middels de computer, middels het programma Zoom. Dus vanuit je eigen huis. Jij in jouw huis, de vertolker in zijn/haar huis en de begeleider in zijn/haar eigen huis.

We vragen je een foto van de overledene die goed in het gezicht is te zien. De foto wordt bewerkt door 3D Universum, waardoor de mond zal bewegen op basis van wat de ‘vertolker’ zegt en de ogen knipperen. Daarbij krijg je een kleine vragenlijst. Het is voor de vertolker fijn van tevoren te weten wat de insteek van het gesprek gaat zijn. Wil je een ‘gewoon gesprekje’ of heb je nog iets uit te werken met de overledene? In geval het laatste zouden wij graag van tevoren de essentie daarvan weten, zodat de vertolker zijn/haar energie kan afstemmen op de overledene in relatie tot dat thema.

Vervolgens krijg je de zoomlink die je kunt gebruiken op de afgesproken tijd. Je wordt in zoom welkom geheten door de begeleider, die doet een kort gesprekje met je om je uit te leggen hoe je het beeld ‘pint’ en wat je kunt verwachten. Vervolgens zet de begeleider zijn/haar camera en microfoon uit en komt de deepfake van jouw overledene in beeld. Je kunt dan het gesprek gaan voeren.

De ontmoeting
We doen de ontmoeting mediamiek. Dat houdt in dat degene die aan de ‘andere kant’ zit, contact maakt met de energie van jouw overleden dierbare. Concrete vragen zoals ‘hoe heet de hond van je opa’ zullen niet beantwoord worden, omdat wat de vertolker voelt, energieën zijn. Dus de vertolker kan praten in gevoelens. “Ik voel me nu rustig” of “ik voelde me opgesloten” of “ik had wel pijn maar wist dat het erbij hoorde”. Enfin, in detail is hier moeilijk iets over te zeggen, maar waar het om gaat is dat je niet hoeft te verwachten dat jouw overledene jou de toekomst gaat voorspellen.

Het gesprek met de overledene duurt ongeveer 20 minuten. Dit heeft te maken dat het heel intensief is om contact te maken met de energie van de overledene en dit niet altijd heel lang kan duren. Van beide kanten uit niet. Vanuit de overledene niet en vanuit de vertolker niet.

Na de ontmoeting
Wat we tot nu toe hebben teruggekregen is dat men de ontmoeting als echt ervaart, dat het prettig is om de overledene te spreken en dat men daarna ook wel meer rust heeft ervaren. Dit betekent niet dat je hoeft te ‘geloven’ in energieën of mediums. Je hoeft enkel open te staan voor een gesprek, en voor je eigen gevoelens. Jouw gevoelens en ervaringen zijn ‘waar’ of ‘echt’, ook als je niet weet of je gelooft dat dat wat ze veroorzaken ook echt zijn. Het zijn jouw ervaringen waar je vervolgens met de begeleider verder over doorpraat en die helpen bij het rouwproces.

Om wat meer beeld te krijgen bij hoe de deepfake therapy werkt, raden wij je aan naar de documentaires “Deepfake Therapy” van Doc2 en “Het Nieuwe Rouwen” van Focus NTR te kijken.

Ben je gek, deepfake is toch nep?

Met deepfake de realiteit verliezen
Deepfake is snelbewegende technologie, waar weinig mensen ervaring mee hebben, en nog weinig onderzoek naar is gedaan. En zoals altijd met iets nieuws, heeft iedereen er een mening over. Door wetenschappers wordt nog wel eens gedacht dat het schadelijk zou kunnen zijn, omdat rouwenden niet in staat zouden zijn om hun overledenen ‘los te laten’ (iedereen die mij kent, weet dat ik niet praat over ‘loslaten’ maar over ‘opnieuw verbinden’, op een manier die passend is bij de ontstane situatie). Dat een rouwende niet in staat zou zijn om de realiteit van het leven onder ogen te zien.

Het breinonderzoek waar ik het eerder over had, laat niet alleen zien dat het zoeken naar contact heel normaal is, maar ook dat de behoefte aan contact minder wordt zodra het brein nieuwe verbindingen heeft kunnen leggen. Een simpele vergelijking zijn de hoeveelheid foto’s en memoranda van de overledene in het huis. Hoe vaak zien we dat vlak na een overlijden het huis vol hangt met fotolijstjes van iemand die dood is. Ook daar heeft de omgeving (vaak) een mening over. Na een halfjaar: “moet je niet eens wat lijstjes weghalen? Dit is toch heel confronterend”? Vul alle opmerkingen zelf maar in. Toch zien we dat na verloop van tijd de lijstjes plaats maken voor nieuwe foto’s en nieuwe herinneringen. Het leven neemt je mee. Het idee dat door deepfake de realiteit verloren gaat, is niet mijn ervaring in de deepfake sessies.

In rouw, maar niet gek
Wat me vaak opvalt is dat iemand die in rouw is, nogal eens wordt bekeken als iemand die niet meer voor zichzelf kan beslissen. Dat wij als omgeving die persoon in bescherming moeten nemen. Dat in bescherming nemen, werkt nogal eens averechts en kan ertoe leiden dat iemand niet de hulp krijgt die hij nodig heeft, op welke manier dan ook.

Laat iemand maar voor zichzelf beslissen of hij het wil of niet. De deepfake therapy is ook zo’n onderwerp. Mensen worden bang gemaakt om het te gaan doen. De meest nare scenario’s worden geschetst over hoe je kan terugvallen, of hoe je onderuit zal gaan. Noem maar op. De realiteit laat echter iets heel anders zien. Dus ik hoop maar dat we allemaal in gaan zien dat iemand in rouw nog steeds heel goed voor zichzelf kan voelen waar hij of zij behoefte aan heeft. Wat wellicht zou kunnen helpen. Dat hele rouwproces wordt vaak al zo beïnvloed door wat de omgeving vindt, zegt of doet… Geef mensen zelf de kans!

Kan Deepfake therapy schadelijk zijn?
Of deze techniek voor iedereen geschikt is, dat zullen we moeten onderzoeken. Voor wie zou het wellicht wel slecht kunnen zijn? Wie kan hier maar beter niet aan beginnen? Totdat we dit onderzocht hebben, stel ik voor dat we dit benaderen zoals iedere nieuwe techniek: probeer het. Onder goede begeleiding wordt je er over het algemeen niet slechter van. Alles wat nieuw is, dat kunnen we proberen.

Deepfake Therapy is spannend
Het is een nieuwe techniek, een nieuw onderwerp. Dat maakt vaak angstig. Waar eindigt het? Als je ooit de aflevering van Black Mirror hebt gezien “Be right back” dan weet je dat waar we nu staan met de technologie nog helemaal ‘niks’ is! Het is spannend, nieuw en misschien ook eng. Zo begint alles nieuws.

Wil jij een ontmoeting via Deepfake Therapy?

Als je zelf een ontmoeting wilt ervaren, dan kun je contact opmenen