Hoe kun je met emoties omgaan
Emoties zijn de belangenbehartigers van de ziel, zeggen Tineke Rodenburg en ik altijd in onze SCHIPaanpak training. Wij werken met emoties. Ze geven de richting aan waar het heen ‘moet’.
Dat doet niets af aan het feit dat het overmand worden door emoties, of, vervelender nog, plotseling overvallen worden door emoties, niet iets is waar we op zitten te wachten. Ik in ieder geval niet. Lekker alles onder controle houden.
Maar wat kunnen we doen als de situatie dusdanig is dat je die emoties echt niet onder controle kunt houden. Het grappige is natuurlijk dat een emotie als blijheid er bijna altijd wel mag zijn. Daar hoeven we niets tegen te doen. Maar hoe zit dat met boosheid? Verdriet? Paniek? Jaloezie?
Als je herkent dat je overvallen wordt door emoties, die je liever niet wilt ervaren op dat moment, dan volgen hier enkele tips
Tips om om te gaan met emoties
Je mag emoties voelen
Geef jezelf toestemming om ze te voelen! Het helpt niet om ze onder te blijven duwen. We gebruiken daarbij vaak het voorbeeld van de pingpong bal die we maar onder water willen houden, wat ook niet lukt. Het is ook best jammer dat als je weinig huilt, of boos bent, de omgeving al gauw roept “wat ben je sterk”. De implicatie daarvan is dat je kennelijk ‘zwak’ bent als je huilt? NEE. Met hoofdletters, nee. Je emoties zijn een belangrijke bron van informatie. Dan met name informatie over jezelf. Alleen als je ze toelaat kun je die informatie ook laten stromen.
Waar voel je jouw emoties
Ga na waar je deze emotie voelt. Dat vraagt echt even ‘stilstaan’. Voel maar. Waar gaat je aandacht naar toe? Naar welke plek in je lijf? Welk woord zou je er aan willen plakken? Is dat woord ook echt passend? Het kan best zijn dat het woord ‘jaloezie’ bij je opkomt maar dat als je verder voelt, het om boosheid gaat. Welk woord jij aan het gevoel geeft, zal bepalen welk actie tot handelen je gaat nemen.
Vraag door (bij jezelf)
Deze sluit een beetje op de vorige aan: kijk of je er achter kunt komen welke emotie er nog onder ligt. Je kunt jezelf de vraag stellen “ik voel me zo omdat ik ….? En dat is omdat…. “. Kijk maar waar je uitkomt. Neem hiervoor de tijd, maar vooral: geef jezelf toestemming hiervoor.
Waar komt de emotie vandaan?
Onderzoek waardoor deze emotie ontstond. Wat gebeurde er net voordat je deze emotie voelde? Is deze emotie wel van jou of merk je dat je de emotie van iemand anders overneemt? Gaat het om iets wat er echt voor jou toe doet? Ook hier: neem de tijd, de ruimte en geef jezelf toestemming om dit te onderzoeken. Dáár vind je de informatie.
Welke behoefte ligt onder jouw emotie?
Wat wil deze emotie zou zeggen? Welke behoefte ligt eronder? Als je boos bent, wat wil je doen? Boosheid is echt geen slechte emotie hoor, ookal wordt dat vaak gedacht. Een boosheid die echt boosheid is (en bij voorbeeld niet een uiting van teleurstelling) kan betekenen dat iemand over je grenzen is gegaan. Daar mag je wat van zeggen, je mag voor jezelf opkomen. Maar ook als we kijken naar de fijnere emoties, je voelt opeens een enorme liefde voor je kind: omarm hem! Geef gehoor aan wat je ‘neiging’ is om te doen.
Emoties reguleren
Je voelt misschien de behoefte om deze emoties te reguleren. E-motion betekent ‘energie in beweging’. De energie wil ergens naar toe. Dat kun jij gaan bewerkstelligen.
Onderstaande strategieën werken goed als je je emoties wilt reguleren. Sommige lijken misschien niet altijd haalbaar als je onder de mensen bent, onhandig of vreemd. Experimenteer ermee en ontdek wat werkt voor jou.
Ademhalen
Met een paar rustige ademhalingen kalmeer je je zenuwstelsel. Dit kun je altijd en overal doen. Wat helpt is om je ademhaling te tellen: vier tellen in, twee tellen vasthouden, vier tellen uit, twee tellen vasthouden en weer opnieuw.
Bewegen
Ik zeg altijd: letterlijk en figuurlijk in beweging komen. Geef die energie de uitlaatklep. Ga wandelen, of sporten. Doe iets!
Je verhaal delen
Als je ergens mee zit: vertel het aan mensen die je vertrouwt, of waarmee je fijn kunt praten. Vraag of iemand even naar je wil luisteren. Misschien wil je erbij vertellen dat ze je geen tips of adviezen hoeven te geven, dat je alleen maar wilt vertellen. Dan kun je vertellen hoe je je voelt en hoe dat komt. Wat is er gebeurd. Je hoeft alleen maar een soort van feitelijk te vertellen over de gebeurtenis en hoe jij je erbij voelt. Kijk of je het zonder verwijten of boosheid kunt vertellen.
Aanraking
Aanraken is heel fijn om tot rust te komen. Aanraken maakt oxytocine vrij, dat kalmeert. Als zoogdieren zoeken we vaak fysieke support bij elkaar als we emotie voelen. Een knuffel of een hand op een schouder of arm is een steunend gebaar voor iemand die het moeilijk heeft. Voelt dat ongemakkelijk? Lichaamscontact kun je ook aan jezelf geven. Je kunt jezelf als het ware omarmen. Of leg je warme hand op je hart of in je hals. Zo geef jezelf de steun die je nodig hebt.
Huilen
Het kan echt heerlijk zijn. Je tranen laten stromen lucht op. Waarom voelen we ons vaak ‘zwak’ als we huilen? Waarom vinden we het ongemakkelijk? Soms kun je de tranen gewoon niet tegenhouden. Als je alleen bent, laat ze de vrije loop. Ben je onder de mensen? Zoek even en plek waar je ze kunt laten gaan. Op het toilet? Even naar buiten? Mocht je ze toch gewoon over je wangen laten rollen in het bijzijn van anderen, dan kun je meteen zeggen dat huilen jou helpt, om je daarna wat lichter te voelen. Dat niemand iets hoeft te doen. Ach herkenbaar toch “laat mij maar even, het is zo weer over”.
Creatief zijn
Een vorm of uiting te geven aan wat je voelt, kan ook helpen om emoties te reguleren. Denk aan schilderen, zingen, dansen, knutselen. Misschien heb je er niet altijd de gelegenheid voor, of is die brok klei net niet onder handbereik. Je kunt ook gewoon met je pen op een papier wat tekeningetjes maken. Laat je hand maar bewegen over het papier. Kijk maar wat er ontstaat. Of druk eens wat harder in het papier als je je boos voelt. Niemand hoeft het te merken. Als er muziek opstaat, neurie mee, maar wat ook goed kan, is dat je een wijsje in je hoofd neuriet.
Slapen
Mijn persoonlijke regulatietechniek: als ik er niet meer uitkom: slapen. Ik slaap gemakkelijk, dat geldt niet voor iedereen. Maar vaak gebeurt het dat in de avond, of einde van de dag (als je moe bent) dingen zwaarder voelen dan wanneer je je hersenen even tot rust laat komen door te slapen. En al helemaal als je de hele nacht dan kan slapen. In de ochtend kun je helderder zijn, dingen meer zien zoals ze zijn en je niet meer zo overweldigd voelen.
Ik hoop van harte dat je met deze tips over hoe je om kunt gaan met emoties (natuurlijk eerst nadat je ze er hebt kunnen laten zijn) verder kan. Dat ze jou helpen om ze te kunnen voelen en vervolgens ze te kunnen uiten en dan ook nog eens een keer, mocht je dat willen, ze tot rust te brengen.