Waarom je mag voelen wat je voelt

Ze ging op de stoel zitten en daar kwamen de tranen. Ze was op een plek waar ze nooit had willen zijn. Zowel fysiek niet (bij mij in de ruimte) als emotioneel niet.

De dood van haar man hakte er diep in. Hij was ‘pas’ een maand dood. Ziek geweest kort, een maand of vier. Maar dit… dit had ze niet voorzien. Dat alles zo zinloos zou worden. 

Dit herken je. Als je dit leest en jij bent een van de vele mensen die mijn blog leest omdat je zelf een dierbare verloren bent, dan herken je dit. Verschrikkelijk dat gevoel. 

Ik hoop dat ik niet wakker word

En ik zei “ja en soms wil je gewoon niet meer wakker worden”. 

Haar ogen lichtten op. Ik sloeg de spijker op zijn kop. Maar dát kon ze tegen niemand zeggen. De clichés waren ook haar al om de oren ‘geslagen’. En uiteraard met alle beste bedoelingen. Het is zo moeilijk iemand zo diep te zien zitten. Om iemand te zien voor wie het leven alle glans verloren heeft.

“Ik wil niet meer wakker worden.” 

Het kwam er voorzichtig uit. Maria keek me aan met ogen die alle glans hadden verloren. “Is dat normaal?” vroeg ze er zacht achteraan. “Of ben ik gek aan het worden?”

Word ik gek?

Ik herken die vraag zo goed. Die angst dat wat je voelt niet oké is. Dat je te ver bent afgegleden. Dat anderen het wel beter aanpakken dan jij.

Laat me heel duidelijk zijn: alles wat je voelt is goed. Ook die momenten waarop je niet meer wakker wilt worden. Ook die dagen waarop je denkt dat je het niet redt. Ook die nachten waarin je ligt te staren naar het plafond en je afvraagt hoe je ooit nog verder moet.

Hey en ook als je na drie jaar, of vijf jaar ‘nog steeds’ denkt “het wordt nooit meer wat”. 

Het begin is zwart

In het begin van groot verlies lijkt alles uitzichtloos. En dat is het ook, op dat moment. Je wereld is ingestort. De grond onder je voeten is weggevallen. Natuurlijk zie je geen uitweg. Natuurlijk voelt het alsof dit nooit meer overgaat.

Mensen om je heen bedoelen het goed als ze zeggen: “Het wordt echt beter.” Of: “De tijd heelt alle wonden.” Maar op dat moment wil je dat helemaal niet horen, toch? Het voelt dan als een klap in je gezicht. Alsof ze niet begrijpen hoe diep je in dat zwarte gat zit.

En weet je wat? Dat hoef je ook niet te willen horen.

Mijn eigen zwarte periode

Ook ik ben daar geweest. Na de dood van Jos lag ik nachten wakker en dacht ik: “Hoe moet dit ooit nog goed komen?” Ik functioneerde op de automatische piloot overdag, maar ’s nachts… ’s nachts viel het masker af en was daar die verschrikkelijke leegte.

Mensen zeiden tegen me: “Je bent zo sterk.” Maar ik voelde me helemaal niet sterk. Ik voelde me kapot. Gebroken. En soms dacht ik: misschien word ik wel nooit meer de oude.

Achteraf weet ik: die gedachte klopte. Ik ben inderdaad nooit meer de oude geworden. Maar wat ik toen niet kon weten, is dat de nieuwe versie van mezelf uiteindelijk rijker zou zijn. Dieper. Met meer begrip voor pijn, maar ook voor de kracht die in mensen schuilt.

Verandering komt sluipend

Het gekke van verlies is dat verandering zo sluipend komt. Het is niet zo dat je op een dinsdag wakker wordt en denkt: “Hé, het gaat beter!” Nee, het is veel subtieler dan dat.

Op een dag merk je dat je een kopje thee hebt gedronken zonder erbij na te denken. Of dat je even hebt gelachen om iets op televisie. Of dat je ’s ochtends wakker wordt zonder dat gevoel van lood in je maag.

Kleine dingen. Bijna onmerkbaar. Maar het zijn juist die kleine dingen die laten zien dat er beweging zit in je rouwproces.

Rouwen op jouw manier

Wat ik in al die jaren heb geleerd, van mijzelf en al vijfentwintig jaar van de mensen die ik begeleid bij hun verlies, is dat er geen goed of fout is in rouw. Jouw manier van rouwen is de goede manier. Of je nu veel huilt of juist helemaal niet. Of je veel praat over je verlies of er liever niet over spreekt. Of je rituelen belangrijk vindt of ze juist vermijdt.

Het probleem is dat we vaak denken dat we het ‘verkeerd’ doen. Dat we te lang verdrietig zijn. Of juist te kort. Dat we te veel vastzitten of te snel verder gaan. Maar wie bepaalt dat eigenlijk?

Wil je meer weten over jouw rouwproces? Schrijf je in voor mijn nieuwsbrief of download het ebook speciaal voor jou als rouwende. Je vindt het op de homepage van mijn website.

Of schrijf je in voor het webinar Rouwen op jouw manier, dat ik met regelmatig organiseer.