Hoe verwachtingen teleurstellen

Verwachtingen stellen teleur. Meestal. Je denkt “dit wordt een fantastische avond” en het is verschrikkelijk saai. Je denkt “dit is super zwaar” en voor je het weet is het voorbij. Je denkt “dit gaat me veel brengen” en het brengt je weinig. Ik denk: ik ga naar Spanje, altijd zon. Maar ik zit hier in Spanje en het regent. Ik ben teleurgesteld. Je ziet, mindfulness is nog niet zo aan mij besteed.

Zo simpel is het eigenlijk. Verwachtingen maken ons ongelukkig.

En in rouw? Daar zie ik het steeds weer. Niet de rouw zelf maakt het zo zwaar, maar wat we ervan verwachten. Van onszelf, van anderen, van hoe het zou moeten gaan.

Verwachtingen van je omgeving: waarom steunt niemand me?

Je verwacht dat je omgeving er voor je zal zijn. Dat ze zullen bellen, langskomen, vragen hoe het gaat. Je denkt dat je beste vriendin elke week belt. Dat je zus langskomt met een maaltijd. Dat je collega’s vragen hoe het echt met je gaat. Je verwacht van je familie nog meer. Die moeten jou toch steunen? Dat is toch logisch? Het is je familie! Maar dan merk je dat je (ook daar?) na een halfjaar het maar niet meer te veel over het verlies moet hebben.

De steun die je zo nodig hebt (en verwachtte) krijg je niet. Of niet zoals je had gehoopt. Mensen trekken zich terug. Ze weten niet wat ze moeten zeggen. Ze denken dat je wel belt als je ze nodig hebt. Of ze zijn bang je te belasten als ze ernaar vragen.

Bovenop die rouw komt dan ook nog eens de teleurstelling. De pijn dat mensen waar je op rekende, er niet zijn. Dat doet zo’n zeer. Je voelt je alleen. In de steek gelaten. Terwijl je ze juist nu zo hard nodig hebt.

Verwachtingen van jezelf: waarom ben ik nog steeds niet over de rouw heen?

Je verwacht dat je het na drie maanden wel verwerkt zult hebben. Dat je dan weer normaal functioneert. Dat het leven dan weer zijn gewone loop heeft. Dat je niet meer elke dag huilt. Dat je weer energie hebt.

Maar drie maanden later zit je nog steeds in die waas. Je bent nog steeds doodmoe. Je huilt nog steeds om de kleinste dingen. Je begrijpt er niks van. “Waarom ben ik nog steeds zo moe? Waarom huil ik nog? Wat is er mis met mij?”

Je raakt teleurgesteld in jezelf. Je denkt dat je het niet goed doet. Dat je te lang rouwt. Dat andere mensen het sneller verwerken. Dat jij blijkbaar niet sterk genoeg bent.

Terwijl… rouw werkt gewoon niet zo. Drie maanden is niks. Een half jaar is niks. Rouw heeft geen tijdslimiet. Jouw rouw gaat zoals jouw rouw gaat.

Verwachtingen bij ziekte: ik had me toch voorbereid?

Misschien was je partner al een tijd ziek. Maanden, misschien wel jaren. Je hebt je voorbereid, dacht je. Je had al nagedacht over hoe het zou zijn als hij dood zou gaan. Je had gesprekken gevoerd. Afscheid genomen. Dingen geregeld.

Je verwachtte dat het daarom minder erg zou zijn. Dat je er klaar voor was. Dat de klap zachter zou aankomen omdat je hem zag aankomen.

Maar toen het zover was, bleek het toch anders. Veel erger. De leegte. De stilte. Het gemis. Het was allemaal zo veel heftiger dan je had gedacht.

Want hoe kun je je nou voorbereiden op iets wat je nog nooit hebt meegemaakt? Je kunt je een voorstelling maken, maar de werkelijkheid is altijd anders. Harder. Pijnlijker. Eenzamer.

Verwachtingen bij scheiding: waarom ben ik niet opgelucht?

Of bij een scheiding. Je verwacht dat je opgelucht zult zijn. Eindelijk vrij. Eindelijk van die spanning af. Van die ruzies. Van dat gevoel dat je niet gezien wordt. Je denkt: als we eindelijk uit elkaar zijn, dan kan ik weer ademhalen.

Maar dan komt de eenzaamheid. De leegte. Het gemis van wat er ooit was, hoe moeilijk het ook werd. Het gemis van de dromen die je samen had. Van het gezin dat nu uit elkaar is. Van de toekomst die er niet meer is.

Dat had je niet verwacht. Je dacht dat je blij zou zijn. Maar in plaats daarvan rouw je. Om wat was. Om wat had kunnen zijn. Om wat nooit meer zal zijn.

Wat je niet verwacht: kleine momenten van verrassing

Wat ik zo bijzonder vind: juist de dingen die je niet verwacht, die geven vaak zoveel blijdschap.

Een kaartje van iemand die je niet had verwacht. Een oude schoolvriendin die opeens belt. Een buurman die aanbelt met soep. Een collega die vraagt of je een wandeling wilt maken.

Een vriendelijk woord van een vreemde in de supermarkt. Een moment waarop je even kon lachen terwijl je dacht dat dat nooit meer zou kunnen. Een dag waarop je je opeens iets lichter voelt zonder dat je weet waarom. De vrouw in het hospice die daar ook is omdat haar man doodgaat. Twintig jaar jonger, maar jullie begrijpen elkaar volkomen en houden ook contact na het overlijden.

Het zijn die kleine dingen, die je niet had zien aankomen, die je even oplichten. Die je laten voelen dat er toch nog iets goeds is. Dat het leven toch nog verrassen kan.

Loslaten van verwachtingen in rouw

Je weet het, we doen niet aan loslaten. Maar laten we maar wel die verwachtingen loslaten! Misschien is dat wel het punt. Dat we moeten leren om minder te verwachten. Niet omdat we niet meer mogen hopen of wensen, maar omdat verwachtingen ons vastzetten.

Ze maken dat we teleurgesteld raken in onszelf en in anderen. Terwijl rouw al zwaar genoeg is. Waarom zouden we het onszelf nog moeilijker maken door te denken dat het anders zou moeten gaan?

Wat als je jezelf toestemming geeft om geen idee te hebben hoe het moet? Om niet te weten wanneer het beter wordt? Om te accepteren dat jouw rouw gaat zoals jouw rouw gaat, en niet zoals je dacht dat het zou gaan?

Hoe ga je om met verwachtingen?

Ik weet het, makkelijker gezegd dan gedaan. Maar het begint met herkenning. Met zien dat die verwachtingen er zijn. En dat ze je in de weg kunnen zitten.

Probeer eens om je verwachtingen op te schrijven. Wat verwacht je van jezelf? Van je rouw? Van je omgeving? Van het proces?

En vraag jezelf dan af: zijn deze verwachtingen realistisch? Waar komen ze vandaan? Van wat anderen zeggen? Van wat je leest? Van hoe je denkt dat het hoort?

En dan: laat ze los. Stukje bij beetje. Geef jezelf toestemming om het niet te weten. Om het op jouw manier te doen. Om te rouwen zoals jij rouwt.

Want jouw rouw is van jou. Niemand anders kan bepalen hoe die eruit moet zien. Niet je familie, niet je vrienden, niet de maatschappij. Alleen jij.

En misschien, als je die verwachtingen loslaat, komt er ruimte. Ruimte voor wat er werkelijk is. Voor de pijn, maar ook voor die kleine momenten van licht. Voor de verrassing dat het toch anders kan gaan dan je dacht. Voor de ontdekking dat jouw manier goed genoeg is.

Precies zoals hij is.