Doorgaan na een overlijden
Doorgaan na een overlijden
“Je moet wel doorgaan hoor”. Het wordt zo vaak, zo niet altijd, gezegd tegen mensen in rouw. Of hier nog een onderscheid gemaakt kan worden tussen rouw na overlijden, scheiding, ziekte, levend verlies of anderszins, zou ik niet eens weten. Ik denk dat het een standaardzin is die de rouwende bijna altijd te horen krijgt.
Doorgaan specificeren
Maar misschien zouden we dan het woord ‘doorgaan’ moeten specificeren. Want wat is doorgaan?
Doorgaan is gewoon ‘door’ gaan. Verdergaan, continueren. En dan komt de vraag op: doe je dat als rouwende dan niet? Ga je niet ‘verder’? Wat is verdergaan dan weer? Ik kan er toch niet meer van bakken dan dat het is wat het is: je gaat verder.
Wat wordt er dan bedoeld met doorgaan
Zou het wel eens gevraagd worden aan de persoon die zegt “je moet wel doorgaan” wat ermee wordt bedoeld? Ik kan het alleen maar invullen, maar wat ik denk dat er wordt bedoeld is vooral ‘zin hebben in het leven’. Of zoiets. Maar nogmaals ik kan het niet echt met zekerheid zeggen. Het wordt bedoeld als een soort hart onder de riem (ook dat blijft een rare uitdrukking als je werkelijk heel letterlijk over de woorden nadenkt).
Elke dag doorgaan
Volgens mij ga je al door met iedere ademhaling die je doet. Dat zouden we toch al kunnen bestempelen als ‘doorgaan’. Vul de rest maar aan: je komt je bed uit, je ontbijt, je kleedt je aan (in welke volgorde dan ook), je doet datgene wat je te doen hebt. Dat is volgens mij toch echt wel ‘doorgaan’.
Wat wens je de rouwende
Waarom maak ik hier een punt van? Omdat we vaak zo veel zeggen, zo veel willen helpen, dat we woorden gaan gebruiken die wellicht geen echte inhoud hebben. Wat is de werkelijke wens die je hebt voor de rouwende? Ik snap het best, het is ingewikkeld, want wat kun je dan zeggen als je niet kunt zeggen “je moet wel doorgaan”. Ik denk dat het ermee begint je te realiseren wat je de persoon in rouw mee zou willen geven. Want het ‘doorgaan’ kan ook nog wel bedoeld zijn als “niet bij de pakken neerzitten”. Of “maak wat van je leven” (wat ook vaak gezegd wordt). Het begint dus met jezelf de vraag te stellen “wat wens je de rouwende werkelijk toe”. En vervolgens je af te vragen: zal het de rouwende helpen als je hem/haar dat zegt?
Aandacht voor rouw
Juist in het zorgvuldig zijn in je gesprek, zit de aandacht die de rouwende voelt. Zo vaak hoor ik iemand in rouw zeggen “al die clichés…” (wij hebben er een rouwkalender vol van geschreven). Misschien een vraag stellen, of misschien niets zeggen en er alleen maar ‘zijn’ dat geeft het meeste gevoel van aandacht.