Ik kan niet bij mijn gevoel komen

“Ik kan niet bij mijn gevoel komen.”

Het is een zin die ik regelmatig hoor in mijn praktijk. En telkens zie ik diezelfde blik van frustratie. Van schaamte soms ook. Alsof er iets mis is met de persoon die tegenover me zit.

Maar laat me het direct duidelijk maken: er is niets mis met jou.

Het idee dat je moet kunnen gaan zitten en dan ‘komt het gevoel wel’ is een misvatting. Zo werkt het simpelweg niet.

Waarom gevoelens niet op commando komen

Je kunt niet gaan zitten op de bank en denken “nu ga ik even verdrietig zijn”. Of “nu ga ik mijn boosheid voelen”. Gevoelens zijn geen kraan die je open kunt draaien wanneer het jou uitkomt.

Gevoelens ontstaan door triggers. Door prikkels van buitenaf die iets in je binnenwereld raken. Dat kan een geluid zijn, een geur, een foto, een liedje, een film. Iets wat je ziet of hoort dat een herinnering oproept.

Ik herinner me dat ik zelf na het overlijden van Jos soms wekenlang ‘niks’ voelde. Ik functioneerde, deed wat er gedaan moest worden, praatte met mensen. Maar voelen? Nee. Totdat ik op een dag in de auto zat en er een liedje op de radio kwam. Een liedje dat we samen hadden gehoord. En toen kwam het. Alle verdriet, alle gemis, alles wat ik wekenlang niet had kunnen voelen, kwam in één keer naar boven.

Dat is hoe gevoelens werken.

De mythe van het oproepen van emoties

In onze maatschappij wordt vaak gedacht dat je actief met je gevoelens aan de slag moet. Dat je moet ‘doorwerken’, dat je moet ‘voelen’. En ja, dat klopt wel. Maar niet op de manier waarop veel mensen denken.

Je kunt niet gaan zitten en besluiten om nu even te gaan rouwen. Rouw komt als en zoals rouw komt. Verdriet komt als verdriet komt. Boosheid ook.

Wat je wel kunt doen, is ruimte maken voor die gevoelens. En dat is iets heel anders dan ze proberen op te roepen.

Ruimte maken voor je gevoelens

Ruimte maken betekent dat je jezelf toestaat om te voelen wat er komt als het komt. Dat je niet wegrent als het gevoel zich aandient. Dat je niet meteen afleiding zoekt of jezelf vertelt dat je ‘nu niet mag huilen omdat je naar je werk moet’.

Ruimte maken betekent ook dat je jezelf blootstelt aan dingen die mogelijk een trigger kunnen zijn. Niet omdat je jezelf wilt kwellen, maar omdat je weet dat die triggers je helpen om te voelen wat er gevoeld moet worden.

Dat kan zijn:

– Naar foto’s kijken van je dierbare

– Muziek luisteren die jullie samen mooi vonden

– Een plek bezoeken waar jullie samen kwamen

– Een film kijken die je emoties raakt

– In gesprek gaan met iemand die je dierbare ook kende

Dit zijn geen trucjes om gevoelens ‘op te wekken’. Het zijn manieren om jezelf te openen voor wat er al is, maar wat misschien even niet naar boven kan komen. Het is niet voor niets dat er in mijn rouwverwerkingsprogramma Lutografie zo veel prachtige oefeningen zijn, kijktips staan, artikelen zijn te lezen. Juist dat kan je allemaal helpen om de connectie met jouw gevoel te maken.

Wanneer gevoelens blijven wegblijven

Soms blijven gevoelens heel lang weg. Dat kan te maken hebben met shock, met vermijding, met de manier waarop jouw brein probeert je te beschermen tegen overweldigende emoties.

In mijn werk met mensen in rouw zie ik regelmatig dat iemand denkt ‘ik voel niks, dus ik rouw niet goed’. Maar vaak voelt diegene wel degelijk. Het uit zich alleen anders. In slapeloosheid. In piekeren. In lichamelijke klachten. In het niet meer kunnen genieten van dingen die voorheen leuk waren.

Het gevoel is er wel, maar het komt niet naar boven op de manier waarop je zou verwachten.

Praktische manieren om ruimte te maken

Wat kun je doen als je merkt dat je ‘niet bij je gevoel komt’?

Allereerst: wees mild voor jezelf. Je hoeft niet te presteren in rouw. Er is geen goed of fout.

Daarnaast kun je jezelf bewust blootstellen aan triggers, op momenten dat je daar ruimte voor hebt. Zet een liedje op dat je raakt. Pak een fotoalbum. Schrijf een brief aan degene die er niet meer is.

In mijn online rouwverwerkingsprogramma Lutografie werk ik met schrijfopdrachten die je helpen om je verhaal op papier te zetten. Niet omdat je dan meteen moet gaan huilen, maar omdat het schrijven zelf een manier is om ruimte te maken. Om te verkennen wat er in je leeft. Soms komt het gevoel tijdens het schrijven. Soms pas later, als je de tekst tergleest. En soms komt het helemaal niet, en dat is ook oké.

Het gaat erom dat je jezelf toestaat om te zijn waar je bent.

Gevoelens hebben hun eigen timing

Wat ik in al die jaren van werken met rouw heb geleerd, is dat gevoelens hun eigen timing hebben. Je kunt ze niet dwingen. Je kunt ze niet plannen. Ze komen als ze komen.

En soms komen ze op de meest onverwachte momenten. Midden in de supermarkt. Tijdens een vergadering. Als je naar een serie kijkt. Als je in de auto zit.

Dat is niet erg. Dat is menselijk.

Wat als gevoelens echt niet komen

Er zijn mensen bij wie de gevoelens echt heel lang wegblijven. Maanden, soms jaren. Dat kan te maken hebben met verschillende dingen. Misschien heb je in je leven geleerd om gevoelens weg te drukken. Misschien is het verlies zo groot dat je brein je beschermt door alles op afstand te houden.

In zo’n geval kan het helpen om met iemand te praten. Een therapeut, een rouwbegeleider, iemand die je helpt om voorzichtig te verkennen wat er speelt. Niet om de gevoelens eruit te persen, maar om te kijken wat er nodig is om een beetje ruimte te maken.

Want uiteindelijk willen die gevoelens er wel uit. Ze zitten ergens in je lijf, in je hoofd, in je hart. En vroeg of laat vinden ze hun weg naar buiten.

Het is oké om niet te voelen

Ik wil het nog een keer zeggen: het is oké om niet te voelen. Het is oké als je nu even niks voelt. Het is oké als je denkt ‘maar ik zou toch verdrietig moeten zijn?’

Rouw heeft geen moeten. Rouw is zoals het is.

En als je merkt dat je niet bij je gevoel komt, dan is dat niet omdat je iets fout doet. Het is omdat gevoelens niet op commando komen. Ze hebben hun eigen ritme, hun eigen timing, hun eigen manier van zich laten zien.

Jouw taak is niet om ze op te roepen. Jouw taak is om ruimte te maken. Om open te staan. Om te accepteren dat ze komen als ze komen.

En dat is meer dan genoeg.

Wil je meer weten over hoe je ruimte kunt maken voor je rouwproces? Neem gerust een kijkje bij het online rouwverwerkingsprogramma Lutografie. Daar vind je concrete handvatten om je eigen weg te vinden in rouw, in je eigen tempo.